Δημοσιεύτηκε: 13 Οκτ 2006 05:32 pm
Μπράβο Μπλέτσα! Διαφωτιστικότατος, περιεκτικότατος, εξαιρετικός!
Χρειαζόταν η παρέμβαση αυτή, για να ξεκαθαρίσει το τοπίο (και το «σκοτεινό» του παρασκήνιο…).
Η επισήμανση σου: «…. Κάθε περιοχή είχε τη δική της εκδοχή καθιστικού τραγουδιού, με τοπικό χρώμα και ιδιαιτερότητες αλλά με κάποια κοινά βασικά γνωρίσματα…» είναι ουσιαστική για την κουβέντα που άνοιξε εδώ και για παραπάνω μελέτη...
Αλλά βασικά, με έβγαλες από τον κόπο –και γλύκανες το θυμό μου- να απαντήσω στον Αντώνη (που το αποφεύγω τόσες μέρες, διαφωνώντας με την τακτική του, να απομονώνει λόγια από το «τσατ» και να τα παραθέτει εδώ, από μια συζήτηση που ούτε καν συμμετείχε…).
Τα μόνα που θέλω να του τονίσω και να βάλω τα πράγματα στη θέση τους, είναι:
1. με αφορμή το θέμα του Γκέρλιτζ μίλαγα στο τσατ
2. για το ό,τι είπα στο τσατ, είμαι μόνο εγώ αρμόδια να το ανακοινώσω στο φόρουμ
3. τον Χατζηπανταζή (Της Ασιάτιδος μούσης ερασταί...) τον έχω παραξεσκονίσει -και συνεχώς επιστρέφω- από το 1986. Καθώς και τα άλλα δικά του εξαιρετικά βιβλία: "Η εισβολή του Καραγκιόζη στην Αθήνα του 1890", «Το κωμειδύλλιο», «Από του Νείλου μέχρι του Δουνάβεως», «Η Αθηναϊκή επιθεώρηση» κλπ…).
4.ότι οι ερευνητές, λοιπόν, δεν υποστηρίζουν πως οι Έλληνες τραγούδαγαν αμανέδες αλλά «Σμυρνιοί καλλιτέχνες έχουν εισχωρήσει στα περίφημα υπαίθρια κέντρα διασκέδασης του Ιλισού».
Ομοίως, δεν υποστηρίζουν πως τραγουδάνε «ευρωπαϊκά», αλλά η εκκολαπτόμενη αστική τάξη για να διαχωριστεί από την «πλέμπα» συχνάζει στα Καφέ-σαντάν –εκεί πίνοντας και τρώγοντας- με την ορχήστρα να παίζει ευρωπαϊκή μουσική, με σκοπούς από ναπολιτάνικες κονσονέτες και ελαφρά γαλλικά τραγούδια, ακούγοντας και κυρίως χαζεύοντας ευρωπαίες γυναίκες σαντέζες να τραγουδούν και να χορεύουν.
Συνεπώς:
Μην απομονώνουμε τις πληροφορίες τού κάθε άρθρου από το όλο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο. Μιλάμε για μια εποχή που ο ελληνικός λαός προσπαθεί να βρει την ταυτότητα του. Εποχή που συγκροτείται το ελληνικό κράτος, με όλες τις σημαντικές πολιτικές και οικονομικές αλλαγές. Που όλα παλινδρομούν με μεγάλη αμηχανία ανάμεσα στους κώδικες Ανατολής-Δύσης και είχαν διχάσει και τη διανόηση της εποχής…
Ο Χατζηπανταζής μιλάει αναλυτικότατα, ψύχραιμα, τεκμηριωμένα μα και κριτικά για όλες τις συνθήκες που γέννησαν αυτή την αντιπαλότητα, όταν η γερμανοί βασιλείς -και όλη η Ευρώπη- αποφάσισαν να «εκπολιτίσουν» τον έρημο τούτο λαό.
Για μια πλήρη χαρτογράφηση της εποχής, είναι ικανοποιητικότατη, η εκτεταμένη αποδελτίωση του Τύπου από το βιβλίο του φίλου Κώστα Βλησίδη « Για μια βιβλιογραφία του ρεμπέτικου, 1873-2001».
Μελετώντας, αποδελτιώνοντας, συγκρίνοντας, μας ξεδιπλώνεται ανάγλυφα η τεθλασμένη πολιτιστική πορεία του τόπου μας…
Ειδικότερα, θα πρότεινα -για το συγκεκριμένο θέμα (μια νέα ανάγνωση, σε όλους μας, χρειάζεται και πάλι) μια καλή αναζήτηση και στα κάτωθι:
- Δημητριάδης Βασίλης: "Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, 1430-1912"
- Χριστιανόπουλος Ντίνος: "Δημοσιεύματα για το ρεμπέτικο"
- Καλυβιώτης Αριστομένης: "Οι ηχογραφήσεις δίσκων στη Θεσσαλονίκη 1903-1912"
- Κουμαριανού Αικατερίνη: "Αθήνα: η πόλη – οι άνθρωποι. Αφηγήσεις και μαρτυρίες, 12ος-19ος αιώνας"
- Zαϊμάκης Γιάννης: "Τα καφωδεία στο Ηράκλειο στην περίοδο της Κρητικής αυτονομίας", Modern Greek Studies, Vol. 6-7
- Δραγούμης Μάρκος: "Σχόλιο για τον Αμανέ" - Περιοδικό ΤΡΑΜ, 1976, αναδημοσίευση στο "Ρεμπέτικη Ανθολογία" του Τ. Σχορέλη
- Παναγιώτου Γ.: "Ο αμανές", περιοδικό Ντέφι τ.4
- Κουνάδης Παν.: "Το σμυρνέικο μινόρε - οι αμανέδες της Σμύρνης", Μουσική τ. 48
Και βεβαίως τα κλασικά κείμενα των:
Δημήτρη Αρχιγένη
Λαίλιου Καρακάση
Επιφανίου-Πετράκη
Μιχαήλ Μητσάκη
Κοσμά Πολίτη
Αγγέλας Παπάζογλου
ΥΓ:
Η "Ανατολή" του Παλαμά περιλαμβάνεται στο "Οι Καημοί της Λιμνοθάλασσας και τα Σατιρικά Γυμνάσματα", που είναι έκδοση του 1912.
Αφιερώνω με τη σειρά μου, από το 1907 και τον "Δωδεκάλογο του Γύφτου" (το μεγαλειώδες έργο, που έγραψε ακούγοντας και θαυμάζοντας τους γύφτους μουσικούς στα πανηγύρια της Ποδολοβίτσας και γενικά της Αιτωλοακαρνανίας):
...Πού είν' η Αλήθεια; Μην πλανάν εσέ
βαθιονόητα λόγια τάχα;
την πηγή της δεν τη βρίσκεις μέσα σου,
άνθρωπε, μονάχα.
Θα τη βρης παντού στο ταίριασμα
- ω αρραβώνας λυτρωτής! -
της καρδιάς σου και του νου σου
με τα πάντα της ζωής.
Ύψωσε τον τρίτο εσύ Όλυμπο,
βάλε εκεί την Επιστήμη,
μόνη υπάρχει, αγέλαστη είναι!
Ποιο χαμόγελο, ποιο ασήμι,
ποιο χρυσάφι σαν την όψη της;
Γιούχα, Όλυμποι απ' αχνούς!
Η καρδιά το θάμα αν είναι,
της καρδιάς το μάτι ο νους. (...)
Κι όπως ύστερ' απ' το πάλεμα
τα στοιχεία, κι από τα μίση,
σα ν' αλλάξανε, και γίναν
στεριές, πέλαα, λόγος, χτίση,
έτσι και ύστερα στ' ανθρώπινα,
και στ' ανθρώπου την ψυχή
θα 'ρθη να ριζώση ειρήνη
και γαλήνη θ' απλωθή.
Και θα ζήση ο λόγος, τ' άλογα,
κι άνθρωποι κι αγρίμια, η πλάση,
σαν τ' αγνά και σαν τα ωραία
δέντρα στα μεγάλα δάση.
Μ' εμάς πρώτος τη μελλόμενη
μοίρα υπέρτατη στερνή,
Γύφτε, ζήσε την απάνου
στο προφητικό βιολί....
Χρειαζόταν η παρέμβαση αυτή, για να ξεκαθαρίσει το τοπίο (και το «σκοτεινό» του παρασκήνιο…).
Η επισήμανση σου: «…. Κάθε περιοχή είχε τη δική της εκδοχή καθιστικού τραγουδιού, με τοπικό χρώμα και ιδιαιτερότητες αλλά με κάποια κοινά βασικά γνωρίσματα…» είναι ουσιαστική για την κουβέντα που άνοιξε εδώ και για παραπάνω μελέτη...
Αλλά βασικά, με έβγαλες από τον κόπο –και γλύκανες το θυμό μου- να απαντήσω στον Αντώνη (που το αποφεύγω τόσες μέρες, διαφωνώντας με την τακτική του, να απομονώνει λόγια από το «τσατ» και να τα παραθέτει εδώ, από μια συζήτηση που ούτε καν συμμετείχε…).
Τα μόνα που θέλω να του τονίσω και να βάλω τα πράγματα στη θέση τους, είναι:
1. με αφορμή το θέμα του Γκέρλιτζ μίλαγα στο τσατ
2. για το ό,τι είπα στο τσατ, είμαι μόνο εγώ αρμόδια να το ανακοινώσω στο φόρουμ
3. τον Χατζηπανταζή (Της Ασιάτιδος μούσης ερασταί...) τον έχω παραξεσκονίσει -και συνεχώς επιστρέφω- από το 1986. Καθώς και τα άλλα δικά του εξαιρετικά βιβλία: "Η εισβολή του Καραγκιόζη στην Αθήνα του 1890", «Το κωμειδύλλιο», «Από του Νείλου μέχρι του Δουνάβεως», «Η Αθηναϊκή επιθεώρηση» κλπ…).
4.ότι οι ερευνητές, λοιπόν, δεν υποστηρίζουν πως οι Έλληνες τραγούδαγαν αμανέδες αλλά «Σμυρνιοί καλλιτέχνες έχουν εισχωρήσει στα περίφημα υπαίθρια κέντρα διασκέδασης του Ιλισού».
Ομοίως, δεν υποστηρίζουν πως τραγουδάνε «ευρωπαϊκά», αλλά η εκκολαπτόμενη αστική τάξη για να διαχωριστεί από την «πλέμπα» συχνάζει στα Καφέ-σαντάν –εκεί πίνοντας και τρώγοντας- με την ορχήστρα να παίζει ευρωπαϊκή μουσική, με σκοπούς από ναπολιτάνικες κονσονέτες και ελαφρά γαλλικά τραγούδια, ακούγοντας και κυρίως χαζεύοντας ευρωπαίες γυναίκες σαντέζες να τραγουδούν και να χορεύουν.
Συνεπώς:
Μην απομονώνουμε τις πληροφορίες τού κάθε άρθρου από το όλο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο. Μιλάμε για μια εποχή που ο ελληνικός λαός προσπαθεί να βρει την ταυτότητα του. Εποχή που συγκροτείται το ελληνικό κράτος, με όλες τις σημαντικές πολιτικές και οικονομικές αλλαγές. Που όλα παλινδρομούν με μεγάλη αμηχανία ανάμεσα στους κώδικες Ανατολής-Δύσης και είχαν διχάσει και τη διανόηση της εποχής…
Ο Χατζηπανταζής μιλάει αναλυτικότατα, ψύχραιμα, τεκμηριωμένα μα και κριτικά για όλες τις συνθήκες που γέννησαν αυτή την αντιπαλότητα, όταν η γερμανοί βασιλείς -και όλη η Ευρώπη- αποφάσισαν να «εκπολιτίσουν» τον έρημο τούτο λαό.
Για μια πλήρη χαρτογράφηση της εποχής, είναι ικανοποιητικότατη, η εκτεταμένη αποδελτίωση του Τύπου από το βιβλίο του φίλου Κώστα Βλησίδη « Για μια βιβλιογραφία του ρεμπέτικου, 1873-2001».
Μελετώντας, αποδελτιώνοντας, συγκρίνοντας, μας ξεδιπλώνεται ανάγλυφα η τεθλασμένη πολιτιστική πορεία του τόπου μας…
Ειδικότερα, θα πρότεινα -για το συγκεκριμένο θέμα (μια νέα ανάγνωση, σε όλους μας, χρειάζεται και πάλι) μια καλή αναζήτηση και στα κάτωθι:
- Δημητριάδης Βασίλης: "Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, 1430-1912"
- Χριστιανόπουλος Ντίνος: "Δημοσιεύματα για το ρεμπέτικο"
- Καλυβιώτης Αριστομένης: "Οι ηχογραφήσεις δίσκων στη Θεσσαλονίκη 1903-1912"
- Κουμαριανού Αικατερίνη: "Αθήνα: η πόλη – οι άνθρωποι. Αφηγήσεις και μαρτυρίες, 12ος-19ος αιώνας"
- Zαϊμάκης Γιάννης: "Τα καφωδεία στο Ηράκλειο στην περίοδο της Κρητικής αυτονομίας", Modern Greek Studies, Vol. 6-7
- Δραγούμης Μάρκος: "Σχόλιο για τον Αμανέ" - Περιοδικό ΤΡΑΜ, 1976, αναδημοσίευση στο "Ρεμπέτικη Ανθολογία" του Τ. Σχορέλη
- Παναγιώτου Γ.: "Ο αμανές", περιοδικό Ντέφι τ.4
- Κουνάδης Παν.: "Το σμυρνέικο μινόρε - οι αμανέδες της Σμύρνης", Μουσική τ. 48
Και βεβαίως τα κλασικά κείμενα των:
Δημήτρη Αρχιγένη
Λαίλιου Καρακάση
Επιφανίου-Πετράκη
Μιχαήλ Μητσάκη
Κοσμά Πολίτη
Αγγέλας Παπάζογλου
ΥΓ:
Η "Ανατολή" του Παλαμά περιλαμβάνεται στο "Οι Καημοί της Λιμνοθάλασσας και τα Σατιρικά Γυμνάσματα", που είναι έκδοση του 1912.
Αφιερώνω με τη σειρά μου, από το 1907 και τον "Δωδεκάλογο του Γύφτου" (το μεγαλειώδες έργο, που έγραψε ακούγοντας και θαυμάζοντας τους γύφτους μουσικούς στα πανηγύρια της Ποδολοβίτσας και γενικά της Αιτωλοακαρνανίας):
...Πού είν' η Αλήθεια; Μην πλανάν εσέ
βαθιονόητα λόγια τάχα;
την πηγή της δεν τη βρίσκεις μέσα σου,
άνθρωπε, μονάχα.
Θα τη βρης παντού στο ταίριασμα
- ω αρραβώνας λυτρωτής! -
της καρδιάς σου και του νου σου
με τα πάντα της ζωής.
Ύψωσε τον τρίτο εσύ Όλυμπο,
βάλε εκεί την Επιστήμη,
μόνη υπάρχει, αγέλαστη είναι!
Ποιο χαμόγελο, ποιο ασήμι,
ποιο χρυσάφι σαν την όψη της;
Γιούχα, Όλυμποι απ' αχνούς!
Η καρδιά το θάμα αν είναι,
της καρδιάς το μάτι ο νους. (...)
Κι όπως ύστερ' απ' το πάλεμα
τα στοιχεία, κι από τα μίση,
σα ν' αλλάξανε, και γίναν
στεριές, πέλαα, λόγος, χτίση,
έτσι και ύστερα στ' ανθρώπινα,
και στ' ανθρώπου την ψυχή
θα 'ρθη να ριζώση ειρήνη
και γαλήνη θ' απλωθή.
Και θα ζήση ο λόγος, τ' άλογα,
κι άνθρωποι κι αγρίμια, η πλάση,
σαν τ' αγνά και σαν τα ωραία
δέντρα στα μεγάλα δάση.
Μ' εμάς πρώτος τη μελλόμενη
μοίρα υπέρτατη στερνή,
Γύφτε, ζήσε την απάνου
στο προφητικό βιολί....