Αρχίζει εδώ μια σειρά δημοσιεύσεων σε μορφές φακέλων PDF, MP3 & XML με σκοπό να παρουσιάσει παρτιτούρες για ρεμπέτικα και άλλα παραδοσιακά κομμάτια, την ηχητική υλοποίηση της κάθε παρτιτούρας σε MP3 και πρόσθετα τη δημοσίευσή της σε XML αρχείο για να μπορούν όσοι μουσικοί θέλουν να την επεξεργαστούν σε άλλα προγράμματα. Παράλληλα τα XML αρχεία σε συνδυασμό με τα ανάλογα MP3 βοηθούν στην παρουσίαση ζωντανά-εξελισσόμενης παρτιτούρας (scrolling score).
Το κάθε κομμάτι θα αποτελεί μία ξεχωριστή δημοσίευση.
Συνήθως οι πηγές και αρχικές ηχογραφήσεις που χρησιμοποιούνται για αυτές τις μεταγραφές ή διασκευές (όπου πρόκειται για κάτι τέτοιο) υπάρχουν όλες στη βάση δεδομένων μας. Διαφορετικά αναφέρονται σε κάθε επί μέρους κομμάτι.
Οι ενοργανώσεις σε διάφορα κομμάτια θα διαφέρουν αλλά αυτό που πρωτεύει για την ώρα για μένα είναι να δίνω ένα ή δύο πεντάγραμμα για φωνές, ένα ή δύο για (3χορδα) μπουζούκια και ένα για κιθάρα.
Για οικονομία χώρου, αρχικά τα PDF δεν θα συμπεριλαμβάνουν ταμπλατούρες για διάφορα όργανα, αλλά αν κάποιος ενδιαφέρεται να μελετήσει ένα τραγούδι, μπορεί να το γνωστοποιεί στην σχετική δημοσίευση και να ζητά τη δημιουργία μίας ταμπλατούρας για οποιοδήποτε έγχορδο όργανο με τάστα.
Καλή διασκέδαση/μελέτη!
![kittara *guitar*](./images/smilies/guitar2.gif)
ΔΙΑΣΚΕΥΕΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΙΘΑΡΑ
Οι διασκευές κομματιών για κλασική κιθάρα που βρίσκονται ανάμεσα στις υπόλοιπες δημοσιεύσεις χρειάζονται ιδιαίτερη μνεία ως ακολούθως :
Απευθύνονται κυρίως στον έμπειρο κλασικό κιθαριστή-κιθαρίστρια, οι οποίοι βεβαίως δεν θα έχουν κανένα σοβαρό πρόβλημα να διαβάσουν και να παίξουν από τις παρτιτούρες και χωρίς την ανάγκη καμίας ταμπλατούρας. Οι ταμπλατούρες προστίθενται σε διαφορετικές σελίδες για χάρη όσων διαθέτουν μεν σοβαρή τεχνική δεξιού χεριού ώστε να μπορούν να παίξουν τις διασκευές, αλλά δεν διαβάζουν μουσική σημειολογία, (σπάνιο, αλλά συμβαίνει).
Δουλεύοντας κυρίως σε διασκευές για κλασική κιθάρα, είναι εύκολο και σύντομο να παραχθούν τα απαραίτητα μουσικά στοιχεία οργανικής και φωνητικής μελωδίας και αρμονίας για να δημιουργηθούν μέρη για όλα τα υπόλοιπα κυρίως μονοφωνικά όργανα (φωνή, μπουζούκι, μαντολίνο, ταμπλατούρες, πνευστά κλπ.) αν είναι επιθυμητό μαζί με τα δικά τους παράγωγα αρχεία pdf, xml, mp3 etc, ώστε, αν κάποιος χρειαστεί τέτοιου είδους παράγωγα δεν έχει παρά να τα ζητήσει στη σχετική δημοσίευση και θα προσπαθήσω να ανταποκριθώ σύντομα.
Κάνω τις εξής υπενθυμίσεις σχετικά με τις ταμπλατούρες :
1. Αυτές αντικατοπτρίζουν το δικό μου παίξιμο, προτιμήσεις και επιλογές δακτυλισμών, αλλά υπάρχουν πολλές φορές εναλλακτικοί δακτυλισμοί οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιούνται.
2. Μία οποιαδήποτε ταμπλατούρα συνήθως μας λέει πού (σε ποια χορδή και θέση) να τοποθετήσουμε ένα δάκτυλο, αλλά δεν μας λέει ποιο δάκτυλο, ούτε τη χρονική αξία μιάς νότας. Εγώ συνήθως παρουσιάζω τους αριθμούς των τάστων στις ταμπλατούρες με ρυθμική απεικόνιση, ακριβώς με το ρυθμό που είναι γραμμένες στις παρτιτούρες, αλλά δεν δίνω δακτυλισμούς αριστερού χεριού εκτός αν πρόκειται για ιδιαίτερα δύσκολες και ασαφείς περιπτώσεις ή για εξαιρετικές προτιμήσεις η κιθαριστικούς ιδιωματισμούς.
Συνήθως βασίζω τις διασκευές μου στη μνήμη μου και στον τρόπο που παίζω, αλλά αν υπάρχει κάποια πηγή στην οποία βασίστηκα θα την αναφέρω και ει δυνατόν με ανάλογη παραπομπή/σύνδεσμο.
Τα κομμάτια μπορούν οπωσδήποτε να παιχθούν σαν οργανικά (χωρίς τραγούδι), αλλά εμένα μου αρέσει να δίνω και μία γενικότερη παρτιτούρα με το φωνητικό πεντάγραμμο και την κιθαριστική συνοδεία σε κινούμενο score, ώστε να ελέγχεται η δομή του κομματιού απ' την αρχή ως το τέλος.
Αυτό μας φέρνει στην επιλογή τρόπου διασκευής και στην επιλογή τονικότητας για κάθε τραγούδι και εδώ χρειάζεται να εξηγήσω κάπως πιο πολύ τη δική μου φιλοσοφία και προσέγγιση :
Ένα βασικό δεδομένο των διασκευών μου είναι ότι προτιμώ την φωνητική μελωδία να είναι παρούσα και στην κιθάρα (οι οργανικές εισαγωγές είναι πάντα), συνήθως στην ψιλότερη φωνή και επίσης προτιμώ το παίξιμο να γίνεται με "apoyando" (τονισμένο κτύπημα στη χορδή) για την περισσότερη εξέλιξη του κομματιού, εν αντιθέσει προς το "tirando" (ατόνιστο κτύπημα-τσιμπιτό όπως πολλοί το καθορίζουν).
Η επιλογή τονικότητας πρέπει να ακολουθήσει κάποια ιδιαίτερη πολιτική όταν πρόκειται για κιθάρα-φωνή. Υπάρχουν τέσσερες κύριες ανθρώπινες φωνές, Σοπράνο και Άλτο για γυναίκες και Τενόρο και Μπάσο για άνδρες και δύο ενδιάμεσες, ήτοι Μέτζο-Σοπράνο για γυναίκες και Βαρύτονος για άνδρες. Με αυτούς τους έξη τύπους φωνών που δημιουργεί η φύση, δεν υπάρχει τραγούδι που να μην μπορεί να τραγουδηθεί. Και μπορεί να τραγουδηθεί από οποιαδήποτε φωνή αν μεταφερθεί στην σωστή (εύχρηστη) έκταση της φωνής κάθε τραγουδιστή-τραγουδίστριας. Οπότε η επιλογή για το φωνητικό μέρος γίνεται αρκετά εύκολη στις περισσότερες περιπτώσεις : Δεν υπάρχουν ακατόρθωτα τραγούδια, υπάρχουν μόνο τεμπέλικες φωνές που θέλουν πάντα να τραγουδούν με πολύ περιορισμένες επιλογές τόνων και να μη βγαίνουν έξω από τις ρουτίνες τους ή προς την πρίμα ή προς τη μπάσα κατεύθυνση. Αυτό για μένα είναι μάλλον βεντετιλίκι και πριμαντονισμός και όχι σοβαρή αντιμετώπιση μουσικών προβλημάτων.
Όσο για την επιλογή αρχικής τονικότητας που έχει κάνει ένας συνθέτης, πρέπει πάντα να σκεφτόμαστε ότι σε πολλές περιπτώσεις την έκανε έχοντας στο μυαλό του ένα συγκεκριμένο εκτελεστή και δεν δίστασε αργότερα να την αλλάξει για κάποιον άλλο. Δηλαδή πρέπει πολλές φορές να επιλέγουμε ανάλογα με ότι έχουμε στα χέρια μας.
Με την κιθάρα τα πράγματα δυσκολεύουν πιο πολύ, όταν πρόκειται να συνοδεύσει τραγούδι αλλά να παραμείνει παικτικά όσο γίνεται πιο εύκολη η δουλειά που αναλαμβάνει.
Η πιο σωστή προσέγγιση που έχω δεί να γίνεται ανά τους αιώνες έχει γίνει από τους λαϊκούς φλαμένκο κιθαρίστες της Ισπανίας και από μερικούς αναγεννησιακούς λαουτίστες και κλασικούς συνθέτες -κιθαρίστες, π.χ. John Dowland, Mauro Giuliani, etc.
Αυτοί (κλασικοί και λαϊκοί) κατανόησαν από πολύ νωρίς ότι η κιθάρα (και πολλά λαούτα) έχουν τρία κύρια τονικά κέντρα, ήτοι όσα αντιστοιχούν στις μπάσες χορδές τους. Για την κιθάρα τα τρία κέντρα είναι τα ΜΙ-ΛΑ-ΡΕ. (από αυτά εγώ θεωρώ το ΛΑ σαν το πιο ισορροπημένο γιατί και οι τρείς κύριες νότες, δηλαδή τονική, δεσπόζουσα και υποδεσπόζουσα υπάρχουν διαθέσιμες σαν ελεύθερες χορδές). Εδώ πρέπει να προσθέσουμε ότι υπάρχουν και δύο δευτερεύοντα τονικά κέντρα (κυρίως ματζόρε) στην κιθάρα, ήτοι τα ΣΟΛ και ΝΤΟ, αλλά θα τα αφήσουμε για αργότερα.
Οι φλαμένκο κιθαρίστες έχουν (για δικούς τους παικτικούς λόγους) δώσει τους εξής χαρακτηρισμούς στα τρία τονικά κέντρα :
ΜΙ = ψιλή θέση
LA = μέση θέση
RE = χαμηλή θέση
Και με αυτές τις τρείς θέσεις και τονικότητες συνοδεύουν τους φλαμένκο τραγουδιστές. Τί γίνεται όμως όταν ένα κομμάτι δεν είναι πολύ αποτελεσματικό φωνητικά σε καμία από τις τρείς τονικότητες?
Εδώ οι κιθαρίστες δεν άλλαξαν ποτέ τεχνική ή νοοτροπία. Απλά έλυσαν το πρόβλημα με τη χρήση του capo tasto. Έτσι, λόγου χάριν, για ένα τραγούδι που ακούγεται πολύ πιο όμορφα σε ΦΑ από ότι σε ΜΙ, ο κιθαρίστας απλά τοποθετεί το capo tasto στο πρώτο τάστο της κιθάρας και εξακολουθεί να το παίζει σε ΜΙ και να ακούγεται σε ΦΑ. Η χρήση του capo tasto γενικεύθηκε τόσο πολύ στη παράδοση αυτή ώστε να βλέπουμε (σίγουρα οι θιασώτες του είδους έχουν προσέξει) ότι πολλοί φλαμένκο κιθαρίστες το χρησιμοποιούν ακόμα και όταν δεν συνοδεύουν φωνητική μουσική, αλλά παίζουν οργανικά κομμάτια.
Μία άλλη πολύ γνωστή περίπτωση είναι του Ιταλού κλασικού συνθέτη-κιθαριστή Τζιουλιάνι, ο οποίος ήταν και εξαιρετικός τραγουδιστής. Αυτός χρησιμοποιούσε τόσο πολύ το capo tasto για τις φωνητικές του συνθέσεις ώστε στη Βιέννη που δρούσε σαν προσωπικός μουσικός δωματίου της αυτοκράτειρας Μαρίας Λουΐζας ήταν γνωστός με το παρατσούκλι "capo tasto"! Αλλά πειραματιζόταν και με άλλες κατασκευές οργάνων όπως την "τερτσίνα" κιθάρα, μικρότερη και κουρντισμένη μία μικρή τρίτη ψιλότερα από το κανονικό κούρντισμα με ένα πλήθος διαφορετικών διαθεσίμων τονικοτήτων.
Αυτά τα ολίγα ως προς την αναγνωρισμένη και ήδη κωδικοποιημένη χρήση του capo tasto στην συνοδεία φωνητικής μουσικής με κιθάρα.
Στις παρούσες διασκευές ακολουθώ την ίδια πρακτική, δηλαδή διασκευάζω στις τρείς εύκολες τονικότητες, όσον αφορά μουσική με εντονότερο τονικό παρά τροπικό χαρακτήρα, ήτοι την πλειοψηφία της, και για ορισμένες περιπτώσεις τρόπων όπως Χιτζάζ, Κιουρντί, κλπ. έχω να προτείνω άλλες λύσεις.
Δεν εννοώ το capo tasto να τοποθετείται ψιλότερα από το τρίτο τάστο στις περισσότερες περιπτώσεις (κατ΄εξαίρεση και για ευκολότερα κομμάτια μπορεί να τοποθετηθεί και μέχρι το πέμπτο τάστο), αλλά με αυτό τον τρόπο έχω ήδη αρκετές επιλογές:
Αν ένα τραγούδι όπως το επόμενο (ΑΛΑΤΣΑΤΙΑΝΗ) εννοείται ότι παίζεται σε θέση ΛΑ, αλλά εγώ προτιμώ να το τραγουδήσω από ΝΤΟ, απλά βάζω το εργαλείο στο τρίτο τάστο, παίζω σε θέση ΛΑ και ακούγομαι σε ΝΤΟ.
Τα κομμάτια που δίνονται σε ΛΑ και σε ΜΙ δεν χρειάζονται πιο πολλά σχόλια για την ώρα. Τα κομμάτια σε θέση ΡΕ (που είναι ο κατ' εξοχήν τόνος για ρεμπέτικα) πολλές φορές χρησιμοποιούν scordatura δηλαδή κούρντισμα της ΜΙ μπάσας χορδής κατά ένα τόνο χαμηλότερα σε ΡΕ για περισσότερη έμφαση τονικής και άλλες ευκολίες στο παίξιμο.
Ιδιαίτερα σχόλια για κάθε τραγούδι δίνονται όπου κρίνεται αναγκαίο.
Εδώ θέλω να δηλώσω, ότι δεν με απασχολεί μόνο το ρεμπέτικο τραγούδι, και ότι οι επιλογές ρεπερτορίου που σκοπεύω να παρουσιάσω περιλαμβάνουν και άλλα κομμάτια και μπορεί μερικές φορές να ξαφνιάσουν ή και να δυσαρεστήσουν ακόμα, οπότε ζητώ συγνώμη εκ των προτέρων και δηλώνω ότι είμαι απλά ρεμπετόφιλος, αλλά όχι ρεμπετολάγνος.
XML ΑΡΧΕΙΑ
Μετά από χρήση και πειραματισμό ενάμιση χρόνου περίπου έχω φτάσει στο συμπέρασμα ότι τα XML αρχεία, παρ' όλη την υπόλοιπη ευκολία απεικόνισης και μεταφοράς μεταξύ διαφόρων προγραμμάτων που προσφέρουν στο μουσικό, δεν είναι ακόμα πλήρως διαμορφωμένα σαν γλώσσα απεικόνισης και όταν πρόκειται σε συνδιασμό με mp3 να παρουσιάσουν κινούμενη εικόνα όπως το scrolling score που θέλω να χρησιμοποιώ, είναι τις περισσότερες φορές ακατάλληλα για πολλούς λόγους και ιδίως για όργανα με πολύπλοκη γραφή όπως η κλασική κιθάρα.
Δύο από τους πιο κύριους λόγους αυτής της ακαταλληλότητας είναι η ασάφεια στην υπονοούμενη πολυφωνία και η πολύ συχνή έλλειψη συγχρονισμού ήχου και εικόνας. Αποφάσισα λοιπόν να εγκαταλείψω την χρήση τους όπου αυτά τα προβλήματα παρουσιάζονται και να εξάγω βίντεο του scrolling score από το Sibelius πρόγραμμα που χρησιμοποιώ.
Αν κάποιοι θαμώνες χρειαστούν XML οποιουδήποτε κομματιού που δημοσιεύω, για άλλες χρήσεις (και υπάρχουν αρκετές), δεν έχουν παρά να το ζητήσουν και θα το δημοσιεύσω σαν συνημμένο στο εκάστοτε κομμάτι.
Με αυτή την αλλαγή καταργείται και η δημοσίευση χωριστού mp3 για κάθε κομμάτι γιατί αυτό ενσωματώνεται κατευθείαν στο βίντεο, το οποίο θα ανεβαίνει στο youtube και θα δίνεται σύνδεσμος στην ανάλογη δημοσίευση της σελίδας μας.
Δηλαδή, ανακεφαλαιώνοντας, τα αρχεία που θα παρέχονται είναι μόνο τα pdf για τις παρτιτούρες και τα βίντεο, και ελπίζω κάποια μέρα η τεχνολογία να μας απαλλάξει απ' όλες αυτές τις ατέλειες της, κι' ακόμα περισσότερο από τους παιδαριώδεις (αγιοβασιλιάτικους για την ώρα) ήχους της.